“DÜNYA 72 MİLLET, İSLAM 4 MEZHEP” – Zehra Küçükaşcı


“DÜNYA 72 MİLLET, İSLAM 4 MEZHEP” – Zehra Küçükaşcı

 

Mezhepler, İslam’ın ilmî mirasının teşekkül ettiği dönemde, alimlerin bir araya gelerek oluşturdukları ekollerdir. Mesela İmam-ı Malik (ra) Medine-i Münevvere’de Mescid-i Nebevi’de ilim tedrisatı yapan, hadis okutan bir alimdir. Talebelerinden biri İmam-ı Şafii Hazretleri… Kufe’de ise İmam-ı Âzam Ebu Hanife Hazretleri benzer şekilde talebe yetiştirmiştir.

Rasulullah Efendimiz (sav) hayattayken Müslümanların her türlü dünyevi ve uhrevi sorularına bizzat kendisi cevap veriyor ve müşkillerini hallediyordu. Rasulullah (sav)’in ilmi salahiyetini Efendimiz (Sav)’in vefatından sonra müçtehid sahabiler devam ettirmiştir. Tabiin ve sonraki alimler vesilesiyle bu ilmi miras bize kadar ulaşmıştır.

Dört mezhep imamımın diğer müçtehit alimlerden farkı, bu dört imamı takip eden, hocalarının kurduğu sistemi devam ettiren talebe zincirlerinin bulunmasıdır. Fıkıh ilmi, dört mezhep imamımız ve onların talebeleri tarafından hicri 2. Ve 3. asırlarda sistematik hale getirilmiştir. Fakat her bir mezhebinin arkasında bir sahabi efendimiz vardır.

Mesela Hanefi mezhebine Abdullah b. Mesud (ra)’ın  mezhebi de denilebilir. Ya da İmam Malik hazretlerinin Muvatta isimli eseri Medine ehlinden sahabi ve tabiin fetvalarıyla doludur. Bu hususta Peygamber Efendimiz (sav) “Ashabım gökteki yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız hidayet bulursunuz” buyurmaktadır.

 

dört-mevsim

 

Peki, “bazen aynı konuda mezheplerin  farklı farklı görüş ve uygulamaları oluyor, ya bizim mezhebimizin görüşü doğru değilse ne olacak?” şeklinde bir soruyla karşılaşabiliyoruz. Bu soruya şöyle cevap verebiliriz:

Peygamber Efendimiz (sav) “ümmetimin ihtilafı (farklı içtihadi görüşleri olması) rahmettir.” buyuruyor. Bu ifade aslında mezhepler arasındaki söz konusu görüş farklılıklarını ortaya çıkaracak şekilde ilmi müzakerelere ve içtihada cevaz verildiğini gösteriyor. Bunu mesela hac ibadetinde çok bariz bir şekilde anlayabiliriz. Mesela eğer sadece Hanefi mezhebinin fıkhi görüşleri bulunmuş olsaydı bütün hacıların bayram gecesi Müzdelife’de sabahlamaları gerekirdi. Bu da fiziken bile çok büyük sıkıntıların yaşanmasına sebep olurdu.

Dikkat edilmesi gereken bir başka husus da mezhep imamlarının görüşlerinin her birinin Peygamber Efendimiz (sav)’den gelen muhtelif rivayetlere dayanıyor olmasıdır. Yanyana namaz kılan değişik mezheplere mensup kişilere baktığımızda hareket bakımından bir takım farklılıklar görebiliriz. Tekbir alırken ellerini bir mezhep müntesibi kulak hizasında kaldırırken, diğer bir mezhebe müntesip olan kişi omuz hizasında kaldırabilir. Ya da kıyamda dururken bir mezhebe göre eller göbek üzerinde bağlanırken, diğerine göre göğüs üzerinde bağlanır veya tamamen serbest bırakılabilir. Başka  bir misale göre vitir namazı Hanefi mezhebinde üç rekat bütün olarak yani tek bir selamla kılınırken , Şafi ve Maliki mezheplerine göre iki rekatten sonra selam verilir ve üçüncü rekat müstakil bir rekat kılınır. Yine kunut duası Hanefi mezhebinde üçüncü rekatte zamm-ı sureden sonra kunut tekbiri alınarak okunmasına rağmen, Şafii ve Maliki mezheplerinde üçüncü rekatın rükusundan doğrulunca okunmaktadır.

Hasılı gerek namaz gerekse diğer ibadetler hususunda misalleri çoğaltmak mümkündür. Fakat unutulmaması gereken husus şudur ki bu uygulamaların hepsinin kaynağı Rasulullah Efendimiz (sav)’dir. Bu farklılıklar teferruata ait farklılıklardır. Dinin özünü teşkil eden itikadi hususlarda ve yine ibadet hayatının temellerini teşkil eden mevzularda herhangi bir farklılık söz konusu değildir. Yine namaz konusundan örnek verecek olursak namaz vakitleri, namazın rekat sayıları, namazın farzları konusunda mezhepler arasında herhangi bir fark mevcut değildir. Durum böyle olunca hangi mezhebin görüşü isabetli, hangisinin görüşü isabetsiz şeklindeki sorular ya da ya “benim mezhebimin görüşü yanlışsa” şeklinde endişeler taşımak yersizdir.

Zehra Küçükaşcı

 

On Nisan 9th, 2014, posted in: Kardeşlik Dünyası by ,

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>